Plannen voor vergroten bekendheid van unieke ‘dambord’-polder bij Leeuwarden

HEMPENS: Als droogmakerij van eind achttiende eeuw is de Hempensermeerpolder bij Leeuwarden zo uniek dat het gebied als erfgoed aangemerkt moet worden. Een aanvraag voor aanwijzing tot gemeentelijk monument is al de deur uit. De bekendheid van het gebied met bijzondere natuurwaarden moet met een reeks aan maatregelen worden vergroot. Een uitkijktoren, aansluiting op een wandelpadennet en vaarroutes zijn het begin.

Vanaf een uitkijktoren kunnen bezoekers de unieke, bijna mathematische structuur van de polder te bekijken, vertellen Piet Dijkstra en secretaris Kees de Boer van Monumentenstichting Boarnsterhim. Zij namen het initiatief voor een reeks plannen, waarvan de haalbaarheid wordt onderzocht. Het gebied van 90 hectare ligt tegen de zuidkant van Leeuwarden, net onder de Wâldwei bij Hempens. Van bovenaf lijkt het gebied een dambord, de vakken gevormd door ruim dertig kavels binnen de ringdijk van de polder. Elk vlak is vierkant, zo’n 6 pondemaat (in het Friese ”de seizes”) ofwel 2,2 hectare groot en omsloten door smalle slootjes. Sinds de droogmaking in 1785 is de structuur nagenoeg ongewijzigd gebleven. ,,Het unieke slotenpatroon is vanaf de polderdijk niet of nauwelijks zichtbaar, maar vanaf een toren juist wel.’’

Monumentenstichting Boarnsterhim, die eigenaar van de monumentale Himpenserpoldermolen is, heeft in Staatsbosbeheer – eigenaar en beheerder van de polder – een medestander. Beide organisaties hebben eind 2015 en in het eerste halfjaar van 2016 een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden om de beleving van de unieke Hempensermeerpolder te vergroten.

De unieke waarden van de droogmakerij zijn bij het grote publiek totaal onbekend, vertelt Piet Dijkstra. Samen met een groot aantal betrokken organisaties zijn tal van ideeën gebundeld om daar verandering in te brengen. Verbetering van de graswandelpaden en de vaar- en aanlegmogelijkheden vormen een belangrijk onderdeel van het plan. De toegang voor de kleine recreatieve vaart, zoals sloepen en kano’s, kan met uitdiepen van de ringvaart tot 1,20 meter worden bereikt.  Aanleg van nieuwe voorzieningen, zoals een zwaaikom en aanlegsteiger bij Gasterij De Wâldwei en openstelling van de Himpenserpoldermolen horen bij dit plan. Hetzelfde geldt voor het plaatsen van een oplaadpunt voor elektrisch varen en een oplaadpunt voor elektrische fietsen. De toeristische aantrekkelijkheid kan worden vergroot met het organiseren van excursies en ontwikkelen van arrangementen voor fietsers en sloep- en kanovaarders.

De huidige beperkte openstelling van de Hempensermole wordt vergroot. De markante, met riet beklede monnikmolen uit 1863 heeft een wiekenkruis van 24 meter. Daarmee is de watermolen – een rijksmonument – de grootste in zijn soort in Friesland. In het verlengde van de openstelling past ook het zichtbaar maken van de contouren van de ringdijk.
De bekendheid van de polder kan verder worden vergroot met het plaatsen van informatiepanelen, het maken van brochure en het gebruik maken van sociale media. Studenten van de Noordelijke Hogeschool zijn met een 3d-project bezig om onder andere de geschiedenis en de principes van het waterbeheer in beeld te brengen. De plannenmakers denken ook aan het opstellen van een educatief programma voor scholen in Wergea en Leeuwarden. Plannen zijn er ook voor het plaatsen van een vogelkijkhut of vogelkijkscherm. De polder geldt als een van de beste Nederlandse broedterreinen van weidevogels.

Foto Persbureau Noordoost/Alex J. de Haan